Posted on

Zapewne każdy wie, że stal jest stopem żelaza z węglem, który jest poddawany obróbce cieplnej. Stal zobaczymy prawie w każdym miejscu, używana jest przy konstrukcjach budowlanych, w samochodach, statkach. Ze stali robione są opakowania na konserwy, instalacje elektryczne, broń oraz sporo innych rzeczy. Można więc powiedzieć, że bez stali nie mielibyśmy wielu produktów codziennego użytku. Skąd więc wzięła się stal i kiedy się pojawiła?

Czym jest stal i jak powstaje?

Żeby stworzyć stal konieczna jest bardzo wysoka temperatura, gdyż jest to stop żelaza wraz z węglem, który poddaje się obróbce cieplnej i plastycznej. Istotne przy tworzeniu stali jest to, że ilość węgla nie może być większa niż 2,11 %. Im więcej węgla, tym stal jest bardziej twarda. W dodatku w stali są też inne surowce, jak dla przykładu:

  • ruda,
  • wapień,
  • złom stalowy,
  • woda,
  • powietrze.

Stal tworzona jest w ogromnych kotłach, w których prażony jest węgiel oraz topione inne materiały, a na samym końcu dolewane jest żelazo w formie płynnej. Po umieszczeniu w środku lancy z tlenem, która jest wcześniej schłodzona wodą, mieszanka gotuje się i dzieją się w niej pożądane reakcje chemiczne. Po odpowiednio długim gotowaniu metalu można go umieścić w maszynach odlewniczych, gdzie można otrzymać właściwy kształt stali, a na samym końcu produkt jest zgniatany przez walec, tak żeby dostać potrzebną grubość.

Stal może mieć różne właściwości fizyczne, chemiczne i środowiskowe. Istnieje niemal 3,5 tysiąca przeróżnych gatunków stali. Całkowicie inne typy są wykorzystywane przy tworzenia samochodów, inne otrzyma producent konstrukcji stalowych, a jeszcze inne do robienia śrubek. Powinno się również wiedzieć, że nowsze samochody są robione z innej stali, niż jeszcze 20, czy 30 lat temu. Dzięki temu są trwalsze, ale przy tym mniej ważą.

Kiedy zaczęły się pojawiać pierwsze stalowe przedmioty?

Początki robienia przedmiotów ze stali pojawiały się już w czasach starożytnych, kiedy to zaobserwowano, że po dorzuceniu niewielkiej ilości węgla do żelaza można otrzymać niesamowicie twardy materiał, który jest idealny do robienia broni i narzędzi. Przez wiele lat nikomu nie udało się obliczyć proporcji, jakich powinno się używać, więc zrobienie dobrej jakościowo stali było jedynie przypadkiem, a przez to produkty te były niesamowicie drogie. Prawdziwa produkcja stali zaczęła się w rzeczywistości w XIX wieku, gdy zaczęła mocno rozwijać się kolej i obowiązkowe było wykorzystanie lepszego surowca niż żelazo, i takiego, właściwości fizyczne są zawsze jednakowe. Dodatkowo przyszła wojna krymska, przez którą trzeba było wynaleźć nowe pociski, co bardzo przekonało Brytyjczyków do znalezienia odpowiednich proporcji i półproduktów, żeby wykonać stal.

Produkcja stali – gdzie się ją tworzy i ile?

Najwięksi światowi producenci stali to Chiny, Stany Zjednoczone, Japonia, Indie oraz Rosja, z czego Chiny zdecydowanie prześcigają inne państwa w rankingach i tworzą ponad połowę ogólnoświatowych zasobów stali. Największe fabryki produkujące stal na świecie to:
  • ArcelorMittal Luksemburg
  • Baosteel Group Chiny
  • POSCO Pohang Iron and Steel Company Korea Południowa
  • Nippon Steel Japonia
  • JFE Holdings Japonia
  • Jiangsu Shagang Group Chiny
  • Tata Steel Indie
  • Angang Steel Company Chiny

W 2018 roku ogólnoświatowa produkcja stali była na poziomie ponad 1800 mln ton. W ostatnich czasach odmienił się także sposób produkcji stali. Przemysł stalowy poczynił wielkie wysiłki żeby ograniczyć zanieczyszczenia środowiska przez ostatnie dziesięciolecia. Wyprodukowanie dziś jednej tony stali potrzebuje jedynie 40% energii, która była potrzebna w 1960 r. Stal jest dosyć mocno przyjaznym dla ekosystemu materiałem. Nadaje się do przetwarzania a jej właściwości pozostają dokładnie takie same, nie ważne jak wiele razy zostanie przetopiona.

Kiedy już najwięksi producenci stali wyprodukują surowiec, jest on dostarczany na przykład do producentów konstrukcji stalowych – to tam tworzone są elementy konieczne do postawienia hali magazynowych.